Tilmaama Mordell kan mirkaneesse Gerd Faltings badhaasa Abel Prize injifata

Sirrummaa fi Humna: Barnoota Daldala Ammayyaa

Seenaan Gerd Faltings dhiibbaa bu'uura sirrii qabaachuun qabu ragaa cimaadha. Akkuma yaadni Arakelov rakkoo furmaata hin arganne fakkaatu furuuf caasaa barbaachisaa ta’e kenne, daldaltoonni ammayyaa walxaxiinsa mataa isaanii keessa darbuuf sirna hojii cimaa barbaadu. Malli gargar ba’e ispriidshiit walitti hidhamiinsa addaan cite, appii qunnamtii, fi meeshaalee bulchiinsa pirojektii fayyadamuun haala jeequmsaa galmi tarsiimoo itti bade uuma. Waltajjiin tokkummaa akka Mewayz bakka barbaachisaa ta'u kana. Mewayz akka OS daldalaa moojuularii ta’ee hojjeta, hojiiwwan ijoo-bulchiinsa pirojektii fi CRM irraa kaasee hanga to’annoo faayinaansii-gara sirna tokkoo, walitti hidhameetti walitti fida. Akkuma bu’uurri herregaa Faltings rakkoo jeequmsa fakkaatuuf sirna fide, Mewayz hojii daldalaa irratti ifaafi gahumsa fida, kunis hoggantoonni baasii bulchiinsaa caalaa kalaqa tarsiimoo irratti akka xiyyeeffatan taasisa. Meeshaalee fi daataa walitti makuun, daldalli tokko sadarkaa sirrii fi hubannoo karaa biraatiin hin danda’amne galmaan gahuu danda’a, qormaata walxaxaa gara walqixxummaa bulfamuu danda’u, furmaata argachuu danda’utti jijjiiruu danda’a.

Dhaala Hubannoo Gadi Fagoo

Badhaasni Abel Gerd Faltings' kabaja hubannoo herregaa gadi fagoo umurii guutuuf kennamedha. Ragaan inni tilmaama Mordell irratti kenne xumura qofa osoo hin taane ka’umsa, dhaloota ogeeyyii herregaa kakaasuu fi hubannoo caasaa bu’uuraa herregaa irratti qabnu gadi fageessuu ture. Hojiin isaa akkamitti bu’uura yaad-rimee sirrii ijaaruun rakkoolee jaarraa tokkoof itti fufaniif furmaata banuu akka danda’u fakkeenya ta’a. Addunyaa abstraaktii ti’oorii lakkoofsaa fi addunyaa qabatamaa daldalaa lamaan keessatti, seera bu’uuraa tokkotu jira: ifa ta’uu, caasaa fi walitti makamuun walxaxiinsa qabachuu fi bu’aa bu’uuraa galmaan ga’uuf furtuudha.

Gaaffilee Irra Deddeebiin Gaafataman

Bu’aa Siidaa Herregaan

Dhuma Hin Qabne Taming: Tilmaamni Mordell maali?

Barbaachisummaa hojii Faaltings hubachuuf jalqaba maalummaa rakkoo inni fure hubachuu qaba. Luwiis Mordeel bara 1922tti kan yaadame, tilmaamni kun furmaata gosoota walqixxummaa polinoomii murtaa’oo ilaallata-keessattuu, kanneen kaarvoota walxaxiinsa murtaa’e (gosa 1 ol) ibsan. Hima walqixaa salphaan akka x2 + y2 = 1 (kan geengoo ibsu) furmaata raashinaalii daangaa hin qabne baay’ee qaba. Mordell garuu, kaarvoota walxaxaa, "gosa ol'aanaa" ta'aniif-fuula doonaatii ykn waan kana caalaa walxaxaa ta'e yaadi-faallaan isaa akka ta'e tilmaameera. Hima walqixaa akkasii furmaata raashinaalii lakkoofsa murtaa’e qofa qabaachuu akka danda’u tilmaameera. Ragaan Faltings hubannoo kana mirkaneesse, lafti herregaa kaarvoota walxaxaa kanaaf daangaa hin qabne, daangaa bosona osoo hin taane, domeenii qabxiilee addaa lakkoofsa daangeffame, bulfamuu danda’u qabu ta’uu isaa agarsiise.

Meeshaalee Warraaqsaa: Tiyoorii Arakelov fi Ilaaluu

Faltings mala durii fayyadamuun tilmaama Mordell hin mirkaneessine; haaraa uumuun dirree warraaqsa kaase. Ragaan isaas walnyaatinsa siidaa yaadota ti’oorii lakkoofsaa fi ji’oomeetirii aljebraa irraa argame yoo ta’u, keessattuu guddina isaa ti’oorii Arakelov ture. Bu’uurri kun ogeeyyiin herregaa dirree lakkoofsaa (damee herregaa) fi dirree faankishinii (mootummaa ji’oomeetirii) haala tokkummaa ta’een akka qoratan kan taasisu yoo ta’u, kunis bu’a qabeessa ta’een ardiilee herregaa gurguddoo lama gidduutti riqicha ijaara. Tooftaalee ji’oomeetirii humna guddaa qaban gara addunyaa herregaatti galchuudhaan, Faaltings rakkoolee bara durii irratti ilaalcha guutummaatti haaraa kenne. Haalli kalaqaa isaa yaad-rimeewwan akka:

Sirrummaa fi Humna: Barnoota Daldala Ammayyaa

Seenaan Gerd Faltings dhiibbaa bu'uura sirrii qabaachuun qabu ragaa cimaadha. Akkuma yaadni Arakelov rakkoo furmaata hin arganne fakkaatu furuuf caasaa barbaachisaa ta’e kenne, daldaltoonni ammayyaa walxaxiinsa mataa isaanii keessa darbuuf sirna hojii cimaa barbaadu. Malli gargar ba’e ispriidshiit walitti hidhamiinsa addaan cite, appii qunnamtii, fi meeshaalee bulchiinsa pirojektii fayyadamuun haala jeequmsaa galmi tarsiimoo itti bade uuma. Waltajjiin tokkummaa akka Mewayz bakka barbaachisaa ta'u kana. Mewayz akka OS daldalaa moojuularii ta’ee hojjeta, hojiiwwan ijoo-bulchiinsa pirojektii fi CRM irraa kaasee hanga to’annoo faayinaansii-gara sirna tokkoo, walitti hidhameetti walitti fida. Akkuma bu’uurri herregaa Faltings rakkoo jeequmsa fakkaatuuf sirna fide, Mewayz hojii daldalaa irratti ifaafi gahumsa fida, kunis hoggantoonni baasii bulchiinsaa caalaa kalaqa tarsiimoo irratti akka xiyyeeffatan taasisa. Meeshaalee fi daataa walitti makuun, daldalli tokko sadarkaa sirrii fi hubannoo karaa biraatiin hin danda’amne galmaan gahuu danda’a, qormaata walxaxaa gara walqixxummaa bulfamuu danda’u, furmaata argachuu danda’utti jijjiiruu danda’a.

Dhaala Hubannoo Gadi Fagoo

Badhaasni Abel Gerd Faltings' kabaja hubannoo herregaa gadi fagoo umurii guutuuf kennamedha. Ragaan inni tilmaama Mordell irratti kenne xumura qofa osoo hin taane ka’umsa, dhaloota ogeeyyii herregaa kakaasuu fi hubannoo caasaa bu’uuraa herregaa irratti qabnu gadi fageessuu ture. Hojiin isaa akkamitti bu’uura yaad-rimee sirrii ijaaruun rakkoolee jaarraa tokkoof itti fufaniif furmaata banuu akka danda’u fakkeenya ta’a. Addunyaa abstraaktii ti’oorii lakkoofsaa fi addunyaa qabatamaa daldalaa lamaan keessatti, seera bu’uuraa tokkotu jira: ifa ta’uu, caasaa fi walitti makamuun walxaxiinsa qabachuu fi bu’aa bu’uuraa galmaan ga’uuf furtuudha.